Restrictiewerk

PFAS

De laatste updatevan het achtergronddocument markeert een belangrijke mijlpaal op weg naar een universele PFAS-restrictie. In januari 2023 is het dossier voor deze universele restrictie ingediend door Nederland en Duitsland samen met Denemarken, Noorwegen en Zweden. Het voorstel richt zich op het beperken van de hele groep PFAS in de Europese Unie. PFAS, of per- en polyfluoralkylstoffen, vormen een grote groep door de mens gemaakte stoffen. Deze stoffen breken zeer langzaam af in het milieu. Voor verschillende PFAS is aangetoond dat ze schadelijk zijn voor mensen en het milieu.

Na de indiening van het dossier startte ECHA een openbare raadpleging van zes maanden. Hierop kwamen ruim 5.600 reacties binnen, met samen meer dan 100.000 pagina’s aan informatie. Het team van de vijf landen heeft alle relevante informatie verwerkt in het dossier, dat vanaf dat moment het achtergronddocument heet. In augustus heeft ECHA dit document gepubliceerd. Hiermee is het belangrijkste deel van het werk afgerond. Omdat het dossier groeide van 1.800 naar meer dan 3.300 pagina’s, hebben we ook een samenvatting gemaakt. De wetenschappelijke comités van ECHA (RAC en SEAC) ronden hun oordeel over het dossier in de loop van 2026 af.

PPD

Het afgelopen jaar zijn in nauwe samenwerking met Oostenrijk verdere voorbereidingen getroffen voor het vormgeven van een restrictievoorstel voor de groep van PPD’s. Deze stoffen worden gebruikt in rubberen banden. Ze verlengen de levensduur van banden doordat ze fungeren als antioxidant en anti-ozonant. In de Verenigde Staten is aangetoond dat omzettingsproducten van deze stoffen, die vrijkomen uit bandenslijtagedeeltjes, in het oppervlaktewater terechtkomen. Dit heeft daar geleid tot massale zalmsterfte. Ook in Europa worden concentraties gemeten die schadelijk kunnen zijn voor vissoorten die familie zijn van de zalm.

Zo is er gewerkt aan een overzicht van stoffen op de Europese markt die tot deze groep van PPD’s behoren. In december is de zogenaamde Call-for-Evidence van start gegaan. Alle betrokken partijen zijn daarmee verzocht de bij hun beschikbare informatie over de PPD’s en mogelijke alternatieven te verstrekken. Bijvoorbeeld gegevens over stofeigenschappen waaronder de giftigheid. Ook zijn gegevens gevraagd over de omzettingsproducten ervan in het milieu, in welke mate ze toegepast worden in banden en in welke mate ze vrijkomen uit bandenslijtagedeeltjes. In 2026 wordt het restrictievoorstel verder vormgegeven, de planning is dat het in maart 2027 gereed zal zijn en bij het Europees Chemicaliënagentschap ingediend kan worden.

Staalslakken

Het afgelopen jaar is er veel te doen geweest over staalslakken. Bureau REACH heeft eerder een advies gegeven aan de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT)waarin de belangrijkste conclusie is dat LD-staalslakken moet worden ingedeeld als gevaarlijke stof conform de criteria van CLP. Zie: Samenvatting advies Bureau REACH. Onze RIVM-collega’s hebben eerder onderzoek gedaan naar de uitspoeling van giftige stoffen uit staalslakken https://www.rivm.nl/publicaties/milieuhygienische-kwaliteit-ld-staalslakken en hebben geconcludeerd dat de huidige bodemwetgeving ontoereikend is om risico’s van de toepassing van staalslakken te beheersen: https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/2024-0074.pdf.

In de zomer van 2025 heeft de staatsecretaris van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) een tijdelijke maatregel genomen om het gebruik van staalslakken in Nederland aan banden te leggen. Zo mogen staalslakken niet gebruikt worden in laagdiktes van meer dan een halve meter of in open toepassingen waarbij je rechtstreeks in contact kan komen met staalslakken. Als gevolg van deze nationale maatregel heeft het Ministerie van IenW een REACH artikel 129-notificatie aan de Europese Commissie gestuurd. De Europese Commissie moet nu aan Nederland laten weten of de noodmaatregel voldoende onderbouwd en akkoord is. Zo ja, dan moet Nederland voor heel Europa een restrictievoorstel opstellen en indienen bij ECHA. Nederland heeft op verzoek van de Commissie met input van Bureau REACH ter onderbouwing aanvullende informatie aangeleverd, waardoor het besluit van de Commissie pas in de loop van 2026 verwacht wordt.

Asbest

Ons werk aan de restrictie op niet-intentioneel toegevoegd asbest als aanvulling op de bestaande REACH asbest-restrictie is voor onbepaalde tijd stopgezet. In de Call-for-evidence is informatie ingediend op basis waarvan de (technische) haalbaarheid van de aanpassing van de restrictie moet worden heroverwogen. Daarnaast is een discussie gestart over de handhaafbaarheid van de huidige restrictie en de noodzaak om internationaal samen te werken om verdachte stromen met mogelijk asbesthoudende producten op te sporen. Deze discussie zal door de Nederlandse inspectie-vertegenwoordigers in het Europese Forum netwerk worden opgepakt.